Neden sekme birikir

Sekmeler birikir. Dışarıdan bakınca dağınıklık veya tembellik gibi görünür. İçeriden bakınca çoğu zaman başka bir şey vardır: kapatmak bir kaybı dondurur, açık bırakmak ise dikkati ucuza park eder. Park, henüz kaybedilmemiş iş gibi görünür. Göründüğü için tekrarlanır. Tekrarlanan park, sekmeyi araç olmaktan çıkarır; kapanmamış vaatlerin koridoruna çevirir.

Bu yazı sekme kapatma rehberi değildir. Soru mekanizmadır: neden birikir? Birikim, unutma korkusuyla da giydirilir. Giysi bazen gerekçeye yaklaşır; maliyet görünüyorsa. Maliyet görünmüyorsa giysi anlatıdır. Anlatı, açık sekmeyi ihtiyat gibi gösterir. İhtiyat, kapanışın pahalı olduğu yerde büyür.

Park edilen dikkatin ucuzluğu

Bir sekme açılır çünkü bir nesne henüz bitmemiştir: bir cümle, bir fiyat, bir karşılaştırma, yarım bir yanıt. Bitmemiş nesne, dikkati ister. Dikkatin tamamı pahalıdır. Sekmeyi açık bırakmak, dikkatin tamamını vermeden “hâlâ burada” demektir. Demek, kaygıyı bir an indirir. İnen kaygı, parkın ödülüdür. Ödül küçük ve güvenilirdir; o yüzden çoğalır.

Kapatmak ters yönde çalışır. Kapatmak, belki-gerekecekti ihtimalini dondurur. Dondurma, küçük bir kayıptır: o sayfaya dönüş yolu kaybolabilir. Kayıp sıralanamaz — hangi sekme gerçekten gerekecek, hangisi yalnızca açık kalmış bir vaattir? Sıralanamayınca hepsi açık kalır. Hepsinin açık kalması, ihtiyat gibi paketlenir. Paket, koridoru doldurur.

• Araç: şu iş bitince kapanacak, sınırlı sayıda sekme.
• Koridor: henüz vazgeçilmemiş her dikkatin yanyana durduğu vaat sırası.
• Ucuz park: bakmadan “kaybetmedim” hissini satın almak.

Koridor, envanterden farklı iş görür. Envanter ada çevrilmiş niyettir; liste satırında bekler. Sekme, dikkatin kendisini park eder: sayfa hâlâ canlı, kaydırma hâlâ orada, form hâlâ yarım. Canlılık, kapanışı daha pahalı kılar çünkü kapatmak yalnızca bir adı silmek değil, bir sahneyi dağıtmaktır. Dağıtılan sahne, “belki az sonra” cümlesini öldürür. Cümle ölmesin diye sekme kalır.

Kapatmanın dondurduğu kayıp

Kayıp, çoğu zaman içerik kaybı değildir. İçerik aranabilir, yer imi konabilir, adres yazılabilir. Asıl kayıp, sıralanmamış ihtimaldir. İhtimal, “bunu henüz kararlaştırmadım” demektir. Kararlaştırmamak, sekmeyi açık tutmanın gerekçesi olur. Gerekçe bazen doğrudur: karşılaştırma gerçekten açıktır. Açıklık çoğalınca her sekme, tek bir karşılaştırmanın parçası sanılır. Sanı, kalabalığı tek iş gibi gösterir. Tek iş gibi görünen kalabalık, küçük bir kapatmayı bütün yığının kaybı gibi hissettirir.

Bu his, karar kalabalığının yorgunluğuna yakındır. Orada açık dosyalar dikkatte yer tutar; o gerekçe karar kalabalığının neden yorduğu yazısında. Burada yer tutan şey, ekranın üst kenarındaki vaattir. Vaat, bakılmadan da yer tutar. Rozet, başlık kırıntısı, favicon: sessiz ipuçları “bir şey duruyor” der. Duran şey içerik olmak zorunda değildir. Duran şey, henüz alınmamış bir dönüştür.

Unutma korkusu bazen maliyeti görünür kılar: şu tarif, şu numara, şu tek cümle. Görünür maliyet, bir sekmeyi gerekçeye yaklaştırır. Yaklaşan gerekçe, on beş sekmeyi açıklamaz. On beş, sıralanamamış belki’lerin yığınıdır. Yığın, ihtiyat kimliği giyer. Kimlik, kapatmayı ihmalkârlık gibi gösterir. İhmalkârlık etiketi, ucuz parkın tekrarını gizler.

Sekme, liste ve erteleme neden karışır

Üç sahne komşudur, aynı şey değildir. Liste, niyeti ada çevirir ve tamlık hissi satar; o uzama listenin neden uzadığı yazısında. Erteleme, bir karşılaştırmayı kapatmamaktır. Sekme, dikkatin geri döneceği vaadini ucuza tutmaktır. Vaadi tutmak, karşılaştırmayı ilerletmez. İlerlemeyen karşılaştırma, açık sekmeyi “hâlâ düşünüyorum” diye okutur. Okutma, düşünmenin yerini tutmaz; düşünmenin dekorunu tutar.

Dekor çoğalınca araç kaybolur. Kaybolan araç, kişinin dağınık olduğu anlamına gelmek zorunda değildir. Dağınıklık, nesnelerin yersizliğiyle ilgilidir. Burada nesneler yerli yerindedir: her biri bir vaadi işaretler. İşaret çoğalınca yer, koridor olur. Koridor, iş görmez; işin henüz kaybedilmediğini gösterir. Gösteri, kapanıştan ucuza gelir. Ucuzluk tekrarlanır. Tekrar, birikimdir.

Oturumun yeniden açılması, parkı bir kez daha ucuzlatır. Dün kapatılmayan sekme, bugün “hâlâ burada” diye geri gelir. Geri geliş, kaybı dondurmamış olmanın kanıtı gibi hissedilir. His, kapanışı daha da pahalı kılar çünkü kapatmak artık yalnızca bir sayfayı değil, dünden kalan bir sahneyi dağıtmaktır. Dağıtılan sahne, “az sonra” cümlesini iki kez öldürür. İki kez ölmesin diye koridor kalır. Koridor, tarayıcının suçu değildir. Tarayıcı, ucuz parkı hatırlatır; parkı icat etmez. İcat, kapatmanın kayıp dondurması, açık bırakmanın ise dikkati kaybetmeden tutmasıdır. Tutulan dikkat, işe dönmez. Dönmeyen dikkat, vaadi canlı tutar. Canlı vaat, bakana ihtiyat gibi gelir. İhtiyat, sıralanmamış belki’lerin yığınıdır. Yığın, birikimdir.

Adres çubuğuna yapıştırılan link de aynı parkı taklit eder. Yapıştırma, sekmeyi kapatmış gibi görünür; vaat tarayıcıda değil, notta kalır. Kalan vaat, kapanışı getirmez. Getirmeyince kişi sekmeyi yine açar, “bir de şuradan” diye. Açılan ikinci kopya, ihtiyatın şişmesidir. Şişme, unutkanlık değil, sıralanamamış belki’nin iki yerde birden tutulmasıdır. İki yer, kaybı dondurmamayı kolaylaştırır. Kolaylaşan dondurmama, koridoru uzatır.

Kapatma vaadi buranın işi değildir. Kapanış, sıralanmış kayıp kabul edilince çoğu zaman kendiliğinden olur; kabul edilmeyince her temizlik yeni bir “bunu da açık bırakayım” üretir. Yeni açıklık, “hâlâ kontrolümde” hissini yeniden satar. Satılan his, sekmenin işini görmez. Sekmenin işi, sınırlı bir dikkati sınırlı bir işe bağlamaktır. Bağlanmayan şey vaattir. Vaat birikir. Birikim, karakter etiketi değil, ucuz parkın tekrarlanan ödülüdür.